Με βάση τον GDPR μπορείτε να στείλετε προσωπικά δεδομένα σε ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης όταν ισχύουν τέσσερα πράγματα: έχετε νόμιμη βάση για αυτή τη χρήση, έχετε σύμβαση επεξεργασίας δεδομένων με τον πάροχο, ξέρετε πού γίνεται η επεξεργασία και πού φυλάσσονται τα δεδομένα, και στέλνετε μόνο όσα χρειάζεται η εργασία. Στην πράξη αυτό αποκλείει την επικόλληση δεδομένων πελατών σε chatbots για ιδιώτες και κάνει την επιλογή παρόχου και περιοχής νομική απόφαση, όχι τεχνική λεπτομέρεια. Τον Σεπτέμβριο του 2026, για παράδειγμα, το API της ίδιας της Anthropic δεν προσφέρει επεξεργασία αποκλειστικά μέσα στην ΕΕ, ενώ η OpenAI και το Microsoft Azure προσφέρουν ευρωπαϊκή επεξεργασία υπό προϋποθέσεις. Και τα αντίγραφα που φτιάχνετε στην πορεία, embeddings, αρχεία καταγραφής και μνήμη, είναι κι αυτά προσωπικά δεδομένα.
Μπορεί μια επιχείρηση να βάλει προσωπικά δεδομένα στο ChatGPT ή στο Claude;
Μπορεί, μόνο μέσα από επαγγελματικά κανάλια με σύμβαση επεξεργασίας δεδομένων, ποτέ από προσωπικό λογαριασμό. Οι εφαρμογές για ιδιώτες έχουν τους δικούς τους όρους και τις δικές τους ρυθμίσεις εκπαίδευσης. Οι επαγγελματικές διαδρομές διαφέρουν: μέσω του API της OpenAI, τα δεδομένα δεν χρησιμοποιούνται για εκπαίδευση από προεπιλογή και τα αρχεία παρακολούθησης κατάχρησης κρατιούνται 30 ημέρες από προεπιλογή (OpenAI, your data). Η σύμβαση επεξεργασίας της Anthropic ορίζει τον πελάτη ως υπεύθυνο επεξεργασίας και την Anthropic ως εκτελούσα την επεξεργασία. Σε κάθε περίπτωση, η νόμιμη βάση, ο σκοπός και ο χρόνος διατήρησης είναι δική σας ευθύνη ως υπεύθυνου επεξεργασίας, και η ενημέρωση προς τους πελάτες σας πρέπει να λέει ποιος πάροχος επεξεργάζεται τα δεδομένα τους και γιατί.
Πού επεξεργάζονται τα δεδομένα οι μεγάλοι πάροχοι AI;
Εξαρτάται από τον πάροχο και τη διαδρομή, και αλλάζει συχνά, οπότε ελέγξτε το τη μέρα που υπογράφετε. Όπως ήταν τεκμηριωμένο τον Σεπτέμβριο του 2026:
- Anthropic, δικό της API: η επεξεργασία γίνεται παγκοσμίως ή, με μικρή επιβάρυνση στα πρόσφατα μοντέλα, στις ΗΠΑ. Δεν υπάρχει επιλογή μόνο για την ΕΕ (Anthropic, data residency).
- OpenAI: προσφέρει αποθήκευση και επεξεργασία στην Ευρώπη (ΕΟΧ και Ελβετία) σε οργανισμούς που έχουν εγκριθεί για τροποποιημένη παρακολούθηση κατάχρησης ή μηδενική διατήρηση δεδομένων. Ορισμένες λειτουργίες, μαζί με τα hosted vector stores και την αποθήκευση συνομιλιών, κρατούν τα δεδομένα μέχρι να διαγραφούν και μένουν εκτός της μηδενικής διατήρησης.
- Microsoft Azure: μια εγκατάσταση «data zone» στην ΕΕ επεξεργάζεται δεδομένα μόνο μέσα σε κράτη μέλη της ΕΕ, η Microsoft είναι η εκτελούσα την επεξεργασία και η OpenAI δεν λαμβάνει τα δεδομένα (Microsoft, data privacy).
- AWS Bedrock: η διατήρηση ρυθμίζεται ανά περιοχή, και όταν είναι ενεργή η επεξεργασία σε άλλες περιοχές, τα δεδομένα που διατηρούνται αποθηκεύονται εκεί όπου έγινε πράγματι η επεξεργασία.
Αν ένας πελάτης απαιτεί επεξεργασία μέσα στην ΕΕ, αυτή η απαίτηση κρίνει τη διαδρομή. Αν υποσχεθείτε επεξεργασία μόνο στην ΕΕ σε πάροχο που δεν την προσφέρει, έχετε ένα συμβατικό πρόβλημα που περιμένει να ξεσπάσει.
Τι δεν πρέπει να μπαίνει ποτέ σε μια εντολή προς την AI;
Οτιδήποτε δεν χρειάζεται η εργασία. Η ελαχιστοποίηση δεδομένων είναι αρχή του GDPR και ταυτόχρονα καλή μηχανική, γιατί λιγότερα δεδομένα σημαίνουν λιγότερα για να διαρρεύσουν και λιγότερα tokens για να πληρώσετε. Ειδικότερα, κρατήστε έξω από τις εντολές, εκτός αν η εργασία τα απαιτεί πραγματικά: ειδικές κατηγορίες όπως δεδομένα υγείας, ΑΦΜ και ΑΜΚΑ, αριθμούς τραπεζικών λογαριασμών, αριθμούς ταυτότητας και δεδομένα τρίτων για τα οποία δεν έχετε βάση επεξεργασίας. Ένας agent υποστήριξης που απαντά στο «πού είναι η παραγγελία μου» χρειάζεται τον αριθμό παραγγελίας, όχι το ΑΦΜ του πελάτη. Αν γράψετε αυτούς τους κανόνες και εκπαιδεύσετε την ομάδα σας σε αυτούς, καλύπτετε και μέρος των μέτρων γραμματισμού που ζητά το AI Act, όπως εξηγώ στο άρθρο γραμματισμός στην τεχνητή νοημοσύνη.
Πώς αφαιρείτε τα προσωπικά δεδομένα πριν φτάσουν στο μοντέλο;
Με ελέγχους εγκυρότητας για τα δομημένα αναγνωριστικά, με έναν ανιχνευτή ονομάτων για το ελεύθερο κείμενο και με ψευδωνυμοποίηση που αναιρείται μόνο από όσους έχουν δικαίωμα. Για ελληνικά δεδομένα χρειάζεται ειδική δουλειά:
- Το ΑΦΜ έχει ψηφίο ελέγχου, άρα εντοπίζεται, αλλά μια δημοφιλής βιβλιοθήκη ελέγχου δέχεται ως έγκυρο το ΑΦΜ με όλα μηδενικά, οπότε το απορρίπτετε ρητά.
- Το ΑΜΚΑ έχει έντεκα ψηφία με ψηφίο ελέγχου και ημερομηνία γέννησης στα πρώτα έξι, οπότε ελέγχετε και τα δύο.
- Τα ελληνικά IBAN έχουν 27 χαρακτήρες με έλεγχο mod 97 και σχεδόν ποτέ δεν δίνουν ψευδώς θετικό αποτέλεσμα.
- Τα ονόματα και οι διευθύνσεις θέλουν ανιχνευτή οντοτήτων που ξέρει ελληνικά. Το καλύτερο δωρεάν ελληνικό μοντέλο πιάνει γύρω στο 77% F1 στα ονόματα και έχει άδεια μόνο για μη εμπορική χρήση, οπότε ένα εμπορικό προϊόν χρειάζεται άλλη λύση και ένα βαθμολογημένο ελληνικό σετ ελέγχου.
Αντικαταστήστε τις τιμές που εντοπίστηκαν με ψευδώνυμα, κρατήστε την αντιστοίχιση έξω από το σύστημα AI και επαναφέρετε τις πραγματικές τιμές μόνο για όσους επιτρέπεται να τις δουν.
Είναι προσωπικά δεδομένα τα embeddings και τα αρχεία καταγραφής της AI;
Είναι, όταν το κείμενο από το οποίο προήλθαν ήταν. Η έρευνα έχει δείξει ότι το κείμενο μπορεί να ανακατασκευαστεί από το embedding του: σε μία μελέτη, περίπου το 92% των εισόδων 32 tokens ανακτήθηκε ακριβώς από τα διανύσματά του (Morris κ.ά., 2023). Ένα ευρετήριο διανυσμάτων είναι λοιπόν αντίγραφο των εγγράφων σας, όχι ανώνυμο σύνολο αριθμών. Το ίδιο ισχύει για τα αρχεία εντολών και απαντήσεων, τη μνήμη των agents, τα σετ αξιολόγησης και τις cache. Όταν κάποιος ασκεί το δικαίωμα διαγραφής, δεν αρκεί να σβήσετε την αρχική εγγραφή: πρέπει να φύγει κάθε παράγωγο αντίγραφο. Ο φθηνός τρόπος να γίνεται αυτό είναι να δένετε ένα κλειδί υποκειμένου σε κάθε παράγωγο στοιχείο τη στιγμή που δημιουργείται. Πώς ενσωματώνετε την ιδιωτικότητα σε ένα έργο από την πρώτη μέρα, το εξηγώ στο GDPR χωρίς δράματα.
Πότε ένα έργο AI χρειάζεται εκτίμηση αντικτύπου (DPIA);
Όταν η επεξεργασία είναι πιθανό να δημιουργήσει υψηλό κίνδυνο για τους ανθρώπους, κάτι που καλύπτει τις περισσότερες χρήσεις AI που κάνουν προφίλ ανθρώπων, παίρνουν αποφάσεις με έννομα ή παρόμοια αποτελέσματα, παρακολουθούν συστηματικά, επεξεργάζονται ειδικές κατηγορίες ή ευρετηριάζουν μεγάλο όγκο κειμένου για αναγνωρίσιμους ανθρώπους (άρθρο 35 GDPR). Ακόμη κι όταν καταλήξετε ότι δεν χρειάζεται, κρατήστε το σημείωμα που εξηγεί γιατί. Μια ελλιπής εκτίμηση είναι από μόνη της εύρημα σε έναν έλεγχο.
Πότε η AI πρέπει να τρέχει στα δικά σας μηχανήματα;
Όταν τα δεδομένα είναι πολύ ευαίσθητα για να φύγουν από αυτά ή όταν καμία διαδρομή στο cloud δεν καλύπτει τους κανόνες του πελάτη. Τα μικρά μοντέλα το κάνουν πιο πρακτικό απ' όσο πιστεύουν οι περισσότεροι. Ο ταξινομητής προθέσεων που εκπαίδευσα για το watch it think είναι ένα μοντέλο 5,28 MB που τρέχει ολόκληρο μέσα στον browser, άρα τίποτα από όσα γράφετε δεν φεύγει από τη σελίδα. Ο βοηθός μου των 72 εκατομμυρίων παραμέτρων τρέχει στον επεξεργαστή ενός κινητού. Τα μικρά τοπικά μοντέλα δεν φτάνουν τα μεγάλα μοντέλα του cloud στις δύσκολες εργασίες, οπότε ο συνηθισμένος σχεδιασμός μοιράζει τη δουλειά: τα ευαίσθητα βήματα, όπως ο εντοπισμός και η κατηγοριοποίηση, τρέχουν τοπικά, και σε ένα μεγάλο μοντέλο πηγαίνει μόνο ελαχιστοποιημένο ή ψευδωνυμοποιημένο κείμενο.
Ποιος εποπτεύει τον GDPR και τον AI Act στην Ελλάδα;
Στην Ελλάδα η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα εποπτεύει τον GDPR, που εφαρμόζεται με τον ν. 4624/2019, και είναι πλέον και η κύρια εποπτική αρχή για τον AI Act βάσει του ν. 5321/2026 (ΑΠΔΠΧ, νομοθετικό πλαίσιο). Μια καταγγελία για μια λειτουργία AI μπορεί έτσι να εγείρει και τους δύο νόμους στο ίδιο γραφείο. Την πλευρά του AI Act την εξηγώ στο AI Act: τι ισχύει για τις ελληνικές επιχειρήσεις. Ο έλεγχος εγγράφων απέναντι και στους δύο νόμους, με κάθε παραπομπή να οδηγεί στην πηγή της, είναι ένα από τα συστήματα που φτιάχνω στην τεχνητή νοημοσύνη για νομικά και συμμόρφωση.
Συχνές ερωτήσεις
Είναι νόμιμο να χρησιμοποιώ το ChatGPT με δεδομένα πελατών;
Μπορεί να είναι, μέσα από επαγγελματικό πακέτο ή το API, με σύμβαση επεξεργασίας, νόμιμη βάση, δηλωμένο σκοπό και ελαχιστοποιημένα δεδομένα. Η επικόλληση δεδομένων πελατών σε έναν προσωπικό λογαριασμό ChatGPT δεν είναι συμμορφωμένη λύση.
Πρέπει να ενημερώνω τους πελάτες ότι η AI επεξεργάζεται τα δεδομένα τους;
Ναι. Η πολιτική απορρήτου πρέπει να αναφέρει τη λειτουργία AI, τον σκοπό της, τον πάροχο και πού γίνεται η επεξεργασία, καθώς και πόσο κρατιέται κάθε είδος δεδομένων. Αν οι πελάτες μιλούν με ένα σύστημα AI, ο AI Act ζητά επιπλέον να τους το λέτε από την αρχή.
Μπορώ να χρησιμοποιήσω AI σε δεδομένα εργαζομένων;
Με προσοχή. Τα δεδομένα εργαζομένων θέλουν νόμιμη βάση που στέκει σε σχέση εργασίας, όπου η συγκατάθεση σπάνια είναι έγκυρη, και η AI που αξιολογεί εργαζομένους είναι υψηλού κινδύνου κατά τον AI Act από τον Δεκέμβριο του 2027.
Αν θέλετε μια λειτουργία AI που περνά από την πρώτη φορά έναν έλεγχο προστασίας δεδομένων, πείτε μου ποια δεδομένα θα αγγίζει και ποιος είναι ο πελάτης. Η διαδρομή, η απόκρυψη των στοιχείων και τα αρχεία αποφασίζονται πριν γραφτεί κώδικας.